DarslarWeb dasturlash

If/else va mantiqiy operatorlar

Dasturni qaror qabul qilishga o'rgatish: if, else if, else. Mantiqiy operatorlar: &&, ||, !.

45 daqiqa

JavaScript — Dars 5

Qaror qabul qilish — if/else

Endi dastur «agar bunday bo'lsa, shu ishni qil; bo'lmasa — boshqasini» deb o'ylay oladi.

ifelse&&||!

Dars rejasi

6 ta mavzu

01if — eng sodda shart
02if / else — ikki yo'l
03else if — ko'p yo'l
04Mantiqiy operatorlar: && || !
05Ternary — qisqa if
06switch — ko'p holat

1. if — eng sodda shart

if — «agar» degan so'z. Qavs ichida shart, bloki ichida esa — shart true bo'lganda bajariladigan kod.

1const yosh = 18;
2
3if (yosh >= 18) {
4  console.log("Voyaga yetgansiz.");
5}
6
7// Agar shart false bo'lsa — bu yerga kirmaydi
8const tun = false;
9if (tun) {
10  console.log("Bu chiqmaydi");
11}

2. if / else — ikki yo'l

else — «aks holda». Shart true bo'lmasa, shu blok ishlaydi. Ikki yo'ldan bittasi tanlanadi.

1const yosh = 16;
2
3if (yosh >= 18) {
4  console.log("Kirish mumkin");
5} else {
6  console.log("Sizga ruxsat yo'q");
7}

3. else if — ko'p yo'l

Ko'p variant bo'lsa — else if bilan zanjir quramiz. Yuqoridan pastga birinchi to'g'ri kelganini topadi va bajaradi.

1const ball = 75;
2
3if (ball >= 90) {
4  console.log("A'lo");
5} else if (ball >= 70) {
6  console.log("Yaxshi");
7} else if (ball >= 55) {
8  console.log("Qoniqarli");
9} else {
10  console.log("Yomon");
11}
12// Natija: "Yaxshi"

Baho kalkulyatori

HTML

<label>Ball: <input type="number" id="ball" value="75" min="0" max="100"></label>
<button onclick="bahola()">Baholash</button>
<div id="natija"></div>

if (b >= 90)      { n.className = "alo";    n.innerText = "A'lo — juda yaxshi!"; }
    else if (b >= 70) { n.className = "yaxshi"; n.innerText = "Yaxshi — davom eting!"; }
    else if (b >= 55) { n.className = "qoniq";  n.innerText = "Qoniqarli — mashq qiling."; }
    else              { n.className = "yomon";  n.innerText = "Yomon — qayta tayyorlaning."; }
  }
</script>

Natijajonli

4. Mantiqiy operatorlar

&& — VA

Ikkala shart ham true bo'lishi kerak. Masalan: yosh >= 18 && fuqaro.

|| — YOKI

Bittasi ham true bo'lsa yetarli. Masalan: admin || moderator.

! — INKOR

Qiymatni teskari qiladi. !true → false, !false → true.

1const yosh = 20;
2const haydovchilikGuvohnoma = true;
3
4// Ikkala shart ham kerak
5if (yosh >= 18 && haydovchilikGuvohnoma) {
6  console.log("Mashina haydashga ruxsat.");
7}
8
9// Bittasi yetarli
10const dushanba = false;
11const chorshanba = true;
12if (dushanba || chorshanba) {
13  console.log("Bugun dars bor.");
14}
15
16// Teskari
17const uyqu = false;
18if (!uyqu) {
19  console.log("Hali uyg'oqmiz!");
20}

Haydovchilik tekshiruvi

HTML

<label>Yosh: <input type="number" id="y" value="20"></label>
<label><input type="checkbox" id="g"> Haydovchilik guvohnomasi</label>
<label><input type="checkbox" id="m"> Soz mashina</label>
<button onclick="chek()">Tekshirish</button>
<div id="n">...</div>

if (yosh >= 18 && guvoh && mashina) {
      n.innerText = "Yo'lga chiqishga tayyormiz!";
      n.style.color = "#065f46";
    } else if (yosh >= 18 && guvoh) {
      n.innerText = "Siz haydashingiz mumkin, lekin mashina kerak.";
      n.style.color = "#92400e";
    } else {
      n.innerText = "Hali ruxsat yo'q — shartlarni bajarmaganingiz bor.";
      n.style.color = "#991b1b";
    }
  }
</script>

Natijajonli

5. Ternary — qisqa if

Oddiy if/else'ni bitta qatorda yozish mumkin — shart ? rost : yolg'on.

1const yosh = 20;
2
3// Oddiy usul
4let holati;
5if (yosh >= 18) {
6  holati = "kattalar";
7} else {
8  holati = "bolalar";
9}
10
11// Ternary — qisqa
12const holati2 = yosh >= 18 ? "kattalar" : "bolalar";
13
14console.log(holati2);

6. switch — ko'p holat uchun

1const kun = "seshanba";
2
3switch (kun) {
4  case "dushanba":
5    console.log("Ish kunining boshi");
6    break;
7  case "seshanba":
8  case "chorshanba":
9  case "payshanba":
10    console.log("O'rta kunlar");
11    break;
12  case "juma":
13    console.log("Dam olishga tayyormiz");
14    break;
15  case "shanba":
16  case "yakshanba":
17    console.log("Dam olish kuni!");
18    break;
19  default:
20    console.log("Bunday kun yo'q");
21}

Kichik test

0 / 5

1.Ikkala shart ham true bo'lishi uchun qaysi operator?

2.else if zanjirida birinchi to'g'ri kelgan shart nima qiladi?

3.Ternary sintaksisi qanday?

4.switch case oxirida nima yozilishi kerak?

5.!true natijasi?

Mustaqil ish

0 / 6