Git — o'rnatish va asosiy komandalar

DarslarWeb dasturlash

Git — o'rnatish va asosiy komandalar

Git nima, uni qanday o'rnatish, asosiy komandalar va GitHub Desktop orqali vizual ishlash.

45 daqiqa
Git/GitHub — Dars 1

Git — kod tarixchisi

Kodingiz tarixini saqlang, eski versiyaga qayting, xatodan qo'rqmang. Git — har bir dasturchining eng yaqin do'sti.

git initgit addgit commitGitHub Desktop

Dars rejasi

6 ta mavzu
  1. 01Git nima?
  2. 02Git'ni o'rnatish
  3. 03Birinchi sozlash
  4. 04Asosiy komandalar
  5. 05Oddiy ish jarayoni (workflow)
  6. 06GitHub Desktop — vizual variant

1. Git nima?

Git — bu tarqatilgan versiyalarni boshqarish tizimi. Oddiy tilda aytganda — kodingizning har bir «snapshot»ini (lahzalik surat) saqlaydi va istalgan vaqtda o'sha holatga qaytarish imkonini beradi.

Versiyalar tarixi

Har bir commit — loyihangizning biror holati. Orqaga qayting, farqni ko'ring, tiklang.

Jamoa bilan ishlash

Bir loyihani bir vaqtda 10 dasturchi yozishi mumkin — Git hammasini uyg'unlashtiradi.

Branch'lar

Asosiy kodni buzmay, alohida shoxda yangi feature yozasiz. Tayyor bo'lgach — qo'shasiz.

Xatodan qaytish

«Oh, xato qildim» — endi qo'rqinchli emas. Bir komanda — va eski holat qaytadi.

2. Git'ni o'rnatish

Git'ni o'rnatish operatsion tizimga qarab farq qiladi. Quyida har bir tizim uchun qo'llanma.

Windows

git-scm.com/download/win — «64-bit Git for Windows Setup» yuklang va odatdagi Next → Next → Install.

macOS

Terminal'da: brew install git. Yoki Xcode Command Line Tools bilan o'zi o'rnatilgan.

Linux

Ubuntu/Debian: sudo apt install git. Fedora: sudo dnf install git. Arch: sudo pacman -S git.

Terminal
1# O'rnatilganini tekshirish
2git --version
3

4# Natija shunga o'xshash bo'lsin:
5# git version 2.45.1

3. Birinchi sozlash

Git har bir commit'ga kim yozganini yozib qo'yadi. Shuning uchun birinchi ishda ismingiz va email'ingizni sozlaysiz. Bu bir martalik ish.

Terminal
1# Ismingizni sozlash
2git config --global user.name "Ali Valiyev"
3

4# Email'ingizni sozlash (keyin GitHub'dagi bilan bir xil bo'lsin)
5git config --global user.email "ali@example.com"
6

7# Default branch nomi (zamonaviy standart)
8git config --global init.defaultBranch main
9

10# Sozlamalarni tekshirish
11git config --list

4. Asosiy komandalar

Git'da 100+ komanda bor, lekin kunlik ishda 7-8 tasi yetadi. Quyida eng kerakli komandalarning to'liq ro'yxati.

Terminal
1# 1. Yangi loyihani Git-loyihaga aylantirish
2git init
3

4# 2. Hozirgi holatni ko'rish (qaysi fayllar o'zgargan)
5git status
6

7# 3. Fayllarni «saqlash navbati»ga qo'shish
8git add index.html           # bitta fayl
9git add .                    # hamma fayllar
10

11# 4. Saqlash (commit) — bu eng muhim qadam
12git commit -m "Birinchi sahifa qo'shildi"
13

14# 5. Commitlar tarixini ko'rish
15git log
16git log --oneline            # qisqartirilgan
17

18# 6. Qaysi qatorlar o'zgargan
19git diff
20

21# 7. Fayl o'zgarishini bekor qilish
22git restore index.html
23

24# 8. Oldingi commit'ga qaytish (diqqat!)
25git reset --hard HEAD~1

git init

Hozirgi papkani Git kuzatadigan loyihaga aylantiradi. Bir marta bajariladi.

git add

«Men shu o'zgarishlarni saqlamoqchiman» — Git'ga fayllarni ko'rsatasiz.

git commit

«Saqlash» tugmasi. -m bayrog'idan keyin qisqa izoh yoziladi.

git status

Hozir nima bo'layotganini aytib beradi — adashmaslik uchun tez-tez ishlating.

5. Oddiy ish jarayoni

Har kuni siz shu 4 qadamni takrorlaysiz. O'rganib olsangiz — ko'z yumib bajarasiz.

  1. Kod yozasiz

    Oddiy ishingizni qilasiz — fayllarni ochib, o'zgartirasiz.

  2. git status

    Qaysi fayllar o'zgarganini ko'rasiz.

  3. git add .

    O'zgargan fayllarning hammasini saqlash navbatiga qo'yasiz.

  4. git commit -m "..."

    Qisqa va aniq izoh bilan saqlaysiz. Masalan: «Tugma rangi to'g'rilandi».

Haqiqiy misol
1# Yangi loyiha yaratdim
2mkdir mening-saytim
3cd mening-saytim
4git init
5

6# index.html yozdim...
7git status
8# -> index.html (untracked)
9

10git add .
11git commit -m "Boshlang'ich sahifa"
12

13# ertasi kuni CSS qo'shdim
14git status
15# -> style.css (new file), index.html (modified)
16

17git add .
18git commit -m "Styling qo'shildi"
19

20git log --oneline
21# a1b2c3d Styling qo'shildi
22# f9e8d7c Boshlang'ich sahifa

6. GitHub Desktop — vizual variant

Terminaldan qo'rqsangiz — GitHub Desktop bor. Bu bepul dastur barcha Git komandalarini tugmalar orqali bajaradi.

  1. desktop.github.com saytiga kiring.
  2. «Download for Windows/macOS» tugmasini bosing.
  3. O'rnatib oling va GitHub akkauntingiz bilan kiring (keyingi darsda ro'yxatdan o'tamiz).
  4. «File → New repository» — yangi loyiha.
  5. Yoki «File → Add local repository» — mavjud papkani qo'shish.

Changes ko'rinishi

Qaysi fayl o'zgarganini chapda, aniq qatorlar farqini o'ngda ko'rasiz.

Commit tugmasi

Pastda izoh yozib «Commit to main» tugmasini bosasiz — tamom.

Push to origin

Bitta tugma bilan kodni GitHub'ga yuborasiz (keyingi darsda).

Tarix (History)

Barcha commitlar ro'yxati — sanasi, muallifi, o'zgartirilgan fayllar bilan.

Kichik test

0 / 4

1.Git bilan GitHub o'rtasidagi farq?

2.Papkani Git loyihasiga aylantirish uchun qaysi komanda?

3.O'zgarishlarni saqlash (commit) qilishdan oldin nima kerak?

4.git status nima qiladi?

Mustaqil ish

0 / 7